Vertigo egzersizleri, denge sistemini yeniden kalibre etmek, baş dönmesi atağı sıklığını azaltmak ve vestibüler rehabilitasyonun evde uygulanan bölümünü oluşturan kanıta dayalı egzersiz protokolleridir. Hangi egzersizin faydalı olduğu tamamen vertigo tipine göre belirlenir; yanlış egzersiz durumu kötüleştirebilir. Antalya Vertigo Merkezi’nde uzman değerlendirmesi sonrası kişiye özel ev egzersiz programı hazırlanmaktadır.

Vertigo Egzersizleri Kimlere Uygun?

Her vertigo türü aynı egzersizden yararlanmaz:

• BPPV: Brandt-Daroff egzersizleri, Epley manevrası sonrası stabilizasyon
• Vestibüler nörinit / labirentit: Adaptasyon ve substitution egzersizleri
• Kronik denge bozukluğu: Denge tahtası, göz kapalı yürüyüş protokolleri
• PPPD: Habituasyon egzersizleri + bilişsel yaklaşım
• Yaşlılarda düşme önleme: Denge ve postural kontrol egzersizleri

1. Brandt-Daroff Egzersizi (BPPV için)

Epley manevrası sonrası veya hafif BPPV’de uygulanır. Her gece yatmadan önce 5 tekrar önerilir. Uygulama: oturun, yanınıza hızlıca yatın, 30 saniye bekleyin, oturun, diğer yana yatın, 30 saniye bekleyin. Epley manevrasıyla karşılaştırma için okuyun.

2. Gaze Stabilizasyon Egzersizi (Vestibüler Nörinit için)

Baş x veya y ekseninde hareket ederken gözlerin sabit bir hedefi takip etmesi beklenir. Hiz: saniyede 2 baş hareketi. Süre: günde 3×5 dakika. Hedef: VOR kazanç adaptasyonu.

3. Denge Egzersizleri

• Tandem yapış (Romberg): Topuk parmak baş hizasına gelecek şekilde ayaklar ard arda, gözler açık 30 sn, sonra kapalı 30 sn.
• Tek ayak üzerinde durma: 10-30 saniye, göz açık ve kapalı varyasyonlar.
• Göz kapalı yürüyüş: Güvenli ortamda, göz kapalı 10 adım ileri-geri.

4. Habituasyon Egzersizleri (PPPD için)

Baztırıcı düzenli maruz kalma beyin alarmını körelter. Hareketli görsel desenler (optokienetik stimulasyon), araba yolculuğu veya kalabalık mekanlarda kontrollü zaman geçirme protokolü hazırlanır.

Evde Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Egzersizlere uzman değerlendirmesi sonrası başlayın; tanı netseçimü önce doğrulatın.
• Her egzersiz sırasında geçici baş dönmesi normaldir; egzersizi bırakmayın.
• Şiddetli kusma veya ani işitme kaybı olursa durdurun ve hekiminizi arayın.
• Güvenli zemin seçin (karp et veya kaymaz yerdemaşı üzerinde).

Uluslararası kanıt: PubMed evde vestibüler egzersiz programı ve NIH denge rehabilitasyon kılavuzu. Akdeniz Vertigo Merkezi egzersiz protokolleri Antalya Vertigo Merkezi’nde uygulanmaktadır.

Klinik Vignette

72 yaşındaki ev kadını N.E., vestibüler nöriniti iyileştikten sonra evin içinde bile destek alarak yürüyordu. Antalya Vertigo Merkezi’nde kişiye özel 3 egzersizden oluşan ev programı ve haftada 2 klinik seans vestibüler rehabilitasyon başlatıldı. 10. haftada N.E. market alışverişini tek başına yapabildi.

Sık Sorulan Sorular