Vertigo, kişinin kendisinin ya da çevresinin döndüğü veya hareket ettiği yanılsamasıyla kendini gösteren bir denge bozukluğudur. Kulak veya beyindeki vestibüler sistemin işlev bozukluğundan kaynaklanır; basit sersemlik hissinden farklıdır. Antalya Vertigo Merkezi’nde başvuran hastaların büyük çoğunluğunda tanı ve tedaviyle şikayetler tamamen ortadan kaldırılabilmektedir.

Vertigo Nedir? Tanım ve Temel Kavramlar

Tıbbi açıdan vertigo; kişinin kendisinin veya çevresinin döndüğü ya da hareket ettiği algısıdır. Bu durum çoğunlukla iç kulaktaki vestibüler sistem, beyin sapı veya serebellumda ortaya çıkan bir işlem hatasının sonucudur. Vertigo bir hastalık değil; altta yatan bir bozukluğun belirtisidir.

Tüm vertigo vakalarının %85-90’u periferik (iç kulak kaynaklı), geri kalan %10-15’i ise santral (beyin kaynaklı) orijinlidir. Bu ayrım tedavi yaklaşımını tamamen değiştirir.

Vertigo Belirtileri

Vertigo yaşayan kişilerde aşağıdaki bulgular görülebilir:

• Dönme, sallantı veya yer kayması hissi
• Bulantı ve kusma
• Denge kaybı ve yürümede güçlük
• Göz hareketlerinde istem dışı titreşme (nistagmus)
• Baş hareketleriyle tetiklenen ani dönme atakları
• Kulak çınlaması veya işitme kaybı (bazı tanılarda)

Vertigo Nedenleri

Vertigo farklı hastalıkların ortak semptomu olabilir. En sık nedenler:

• BPPV (Kristal Kayması): En yaygın vertigo nedenidir; tüm vakaların %40-50’sini oluşturur. Kristal kayması hakkında detaylı bilgi alın.
• Vestibüler Migren: Baş dönmesinin en sık yanlış tanı alan çeşididir; migren ağrısı olmadan da ortaya çıkabilir.
• Meniere Hastalığı: İç kulaktaki sıvı dengesizliği; epizodik vertigo, işitme kaybı ve kulak çınlaması üçlüsuyle seyreder.
• Vestibüler Nörinit: Denge sinirinin viral iltihaplanması; ani başlayan şiddetli vertigo ataklarına yol açar.
• Santral Vertigo: Beyin sapı veya serebellumdan kaynaklanan, genellikle nörolojik bulgularla birlikte görülen durum.

Periferik mi, Santral mi? Ayrım Neden Önemlidir?

Periferik vertigo genellikle ani başlar, şiddetlidir ama kısa sürer ve iç kulaktan kaynaklanır. Santral vertigo ise daha yavaş başlar, süregendir ve beyin sapından kaynaklanır; nörolojik bulgular eşlik edebilir. Akdeniz Vertigo Merkezi‘nde geliştirilen kapsamlı vestibüler test protokolü bu ayrımı nesnel olarak ortaya koymaktadır.

Vertigo Tanısı Nasıl Konulur?

Antalya Vertigo Merkezi’nde vertigo tanısında kullanılan yöntemler:

• VNG (Videonistagmografi): Göz hareketlerini kaydederek iç kulak kanalı fonksiyonunu ölçer.
• vHIT: Her iki kulağın altı kanalını ayrı ayrı değerlendirir.
• Dix-Hallpike ve Roll Testi: BPPV varlığını ve hangi kanalın etkilendiğini belirler.
• VEMP: Otolit organ işlevini değerlendirir.

Uluslararası kanıta dayalı kaynaklarda vertigo tanısı için bakınız: NIH — Vestibüler Bozukluklar ve PubMed vestibüler hastalık araştırmaları.

Klinik Vignette

52 yaşındaki öğretmen F.D., sabah kalkarken yaşadığı ani dönme atakları nedeniyle 6 ay boyunca işe gidemez hale geldi. Birkaç hekime görünmüş, ancak baş MRI’ları normaldi. Antalya Vertigo Merkezi’nde yapılan Dix-Hallpike testi sol arka kanal BPPV’sini net ortaya koydu. Epley manevrasının ikinci gününde vertigo tamamen düzeldi. Aradan 8 ay geçti, tek bir atak bile yaşamadı.

Vertigo Geçer mi?

Doğru tanı konulan vertigo vakalarının büyük çoğunluğu tedavi edilebilir ya da önemli ölçüde iyileştirilebilir. Vertigo tedavi yöntemleri hakkında okuyun. BPPV’de tek seanste tam iyileşme sık görülen bir sonuçtur. Meniere ve vestibüler migrenin atağı sayısı ve şiddetini belirgin düşüren etkili tedaviler mevcuttur.

Sık Sorulan Sorular

[mdy_faq]

[/mdy_faq]